Đa số chúng ta rửa tay không đúng cách: Các nhà vi sinh vật học cho biết

Có ai đã từng thử nghiệm các loại xà phòng khác nhau để xem loại nào hiệu quả nhất trong việc giữ sạch tay?
Các thí nghiệm kiểu này thường thiếu các nhóm đối chứng rõ ràng và cuối cùng đã trả lời sai câu hỏi. Thay vì hỏi nhãn hiệu xà phòng nào là “hiệu quả” nhất và phân loại tất cả vi sinh vật là vi trùng, tức là vi sinh vật gây bệnh, chúng ta nên tìm hiểu làm thế nào để ngăn chặn sự phát triển và lây lan của các vi sinh vật gây bệnh (gọi là mầm bệnh) cụ thể.
Câu hỏi này rất khó trả lời. Chúng ta không thể biết được vi khuẩn nào phát triển trong đĩa petri là “những vi khuẩn tốt” so với những vi khuẩn gây bệnh và một số vi sinh vật gây bệnh, như vi rút, không thể được phát hiện trong các đĩa petri.
Tuy nhiên, câu hỏi làm thế nào để ngăn chặn sự lây lan của vi sinh vật gây bệnh không chỉ dành cho các nhà vi sinh vật học mà còn là một câu hỏi lớn cho tất cả mọi người.
Chúng ta có thực sự có cơ hội giữ cho bàn tay của chúng ta sạch khỏi vi trùng không?
Cách tiếp cận hai nắm tay
Có hai chiến lược chính, bao gồm làm giảm tổng sinh khối và tiêu diệt vi sinh vật.
Đầu tiên là giảm sinh khối tổng thể của vi sinh vật – nghĩa là giảm lượng vi khuẩn, vi rút và các loại vi sinh vật khác. Chúng ta làm điều này bằng cách rửa tay bằng xà phòng và rửa sạch với nước. Hóa chất của xà phòng giúp loại bỏ các vi sinh vật khỏi tay chúng ta bằng cách làm da chúng ta trơn trượt với chúng.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng rửa hiệu quả bằng xà phòng và nước làm giảm đáng kể sinh khối của vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy.
Chiến lược thứ hai là tiêu diệt vi khuẩn. Các nhà khoa học làm điều này bằng cách sử dụng các sản phẩm có chất kháng khuẩn như rượu, clo, peroxit, chlorhexidine hoặc triclosan.
Một số công trình khoa học đã chỉ ra rằng xà phòng kháng khuẩn có hiệu quả hơn trong việc giảm một số vi khuẩn trên tay bẩn hơn so với xà phòng không có chúng.
Tuy nhiên, có một vấn đề. Một số tế bào vi khuẩn trên tay chúng ta có thể có các gen cho phép chúng kháng lại một số tác nhân kháng khuẩn nhất định. Điều này có nghĩa là sau khi tác nhân kháng khuẩn tiêu diệt một số vi khuẩn, các chủng kháng thuốc còn lại trên tay có thể phát triển mạnh.
Hơn nữa, các gen cho phép vi khuẩn kháng thuốc có thể truyền sang các vi khuẩn khác, làm cho các chủng kháng thuốc hơn. Nói gọn lại, việc “tiếp quản” các chủng kháng thuốc sẽ khiến việc sử dụng tác nhân kháng khuẩn về cơ bản không hiệu quả nữa.
Ngoài ra, việc sử dụng lâu dài một số sản phẩm kháng khuẩn có thể gây hại cho sức khỏe của bạn.
Ví dụ, các nghiên cứu trên động vật về tác nhân kháng khuẩn triclosan, thường có trong xà phòng, kem đánh răng và chất khử mùi, đã được chứng minh là làm thay đổi cách thức hoạt động của hormone trong cơ thể.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấm sử dụng các sản phẩm rửa sát trùng không kê đơn có chứa triclosan và nhiều hoạt chất kháng khuẩn khác.
Với suy nghĩ này, chúng ta có thể muốn gắn bó với xà phòng cũ và nước hơn.
Vậy rửa tay như thế nào là tốt nhất?
Để làm sạch tay, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị chúng ta quy trình rửa tay như sau:
– Rửa tay ướt với nước sạch.
– Sử dụng xà phòng và bọt chà lên mỗi ngóc ngách trong tay của bạn trong 20-30 giây (khoảng thời gian để hát bài “Chúc mừng sinh nhật” hai lần).
– Rửa sạch với nước sạch.
– Lau khô tay bằng khăn giấy sạch hoặc phơi khô.
Chúng ta có thể bị sốc khi đọc một nghiên cứu chỉ ra rằng 93,2% trong số 2.800 người trả lời khảo sát đã không rửa tay sau khi ho hoặc hắt hơi. Ngoài ra, một nghiên cứu với 3.749 người tại môi trường thành phố và trường học cho thấy thời gian rửa tay trung bình chỉ là khoảng 6 giây!
Nếu xà phòng và nước không có sẵn, CDC khuyên bạn nên sử dụng chất khử trùng tay chứa cồn có chứa ít nhất 60% ethanol. Cồn có phổ hoạt tính kháng khuẩn rộng và ít chọn lọc hơn so với các hóa chất kháng khuẩn khác.
Tuy nhiên, chất khử trùng tay chứa cồn có thể không hoạt động trên tất cả các loại vi trùng.

Ảnh: PeopleImages/Getty Images

Không phải tất cả các vi sinh vật là vi trùng gây bệnh
Sự hiện diện của một số vi khuẩn không nhất thiết là một điều xấu.
Trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học đã và đang tìm hiểu sự tương tác phức tạp giữa vật chủ và vi sinh vật. Chúng ta sẽ cảm thấy hối hận khi không biết đến việc vi sinh vật sống trên da hoặc bên trong cơ thể chúng ta rất cần thiết cho chúng ta như một vật chủ, đặc biệt là xem xét vai trò của chúng trong việc bảo vệ chúng ta khỏi mầm bệnh.
Chúng ta sống trong một thế giới vi sinh vật: Hàng nghìn tỷ vi khuẩn khác nhau xâm chiếm da, ruột và miệng của chúng ta. Cùng với nấm men và virus, chúng được gọi là khu hệ vi sinh vật (microbiota) của chúng ta.
Rất nhiều nghiên cứu thú vị cho thấy rằng sự liên kết của vật chủ với khu hệ vi sinh vật của chúng ta không phải là điều gì hiếm gặp mà trên thực tế còn rất quan trọng đối với sức khỏe của vật chủ.
Hệ vi sinh vật của chúng ta có thể bảo vệ chúng ta khỏi vi trùng gây bệnh bằng cách huấn luyện hệ thống miễn dịch và kháng vi khuẩn xâm nhập vào các nội quan cơ thể.
Mặc dù còn cần thêm nhiều nghiên cứu nữa để hiểu được sự tương tác phức tạp giữa các cộng đồng vi sinh vật với tế bào chủ, nhưng các kết quả đến nay đều thống nhất cho thấy rằng một quần thể vi sinh vật đa dạng và sự cân bằng của cộng đồng này rất quan trọng đối với sức khỏe của chúng ta.
Chế độ ăn uống kém, thiếu ngủ, căng thẳng và sử dụng kháng sinh có thể gây nhiễu cho cộng đồng vi sinh vật của chúng ta, điều này có thể khiến chúng ta có nguy cơ mắc các bệnh.
Trên thực tế, rõ ràng là hệ vi sinh vật của chúng ta là những tác nhân tham gia tích cực trong việc ngăn ngừa và đôi khi lại gây ra các căn bệnh, tùy thuộc vào trạng thái của các cộng đồng vi sinh vật.
Vậy bài học rút ra ở đây là gì?
Không ai nghi ngờ rằng việc rửa tay bằng xà phòng lỏng và nước có hiệu quả trong việc làm giảm sự lây lan của các vi sinh vật truyền nhiễm, bao gồm cả những vi khuẩn kháng thuốc.
Khi chúng ta không có cơ hội rửa tay sau khi chạm vào các bề mặt nghi nhiễm bệnh, hãy sử dụng chất khử trùng tay chứa cồn. Hạn chế chạm tay vào miệng, mũi và mắt.
Hơn nữa, duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh bằng cách hạn chế căng thẳng, ngủ đủ giấc và “nuôi dưỡng” các vi khuẩn đường ruột của bạn với nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Đó không chỉ là một thế giới nhỏ bé, mà còn là một thế giới tác động to lớn đến sức khỏe và tuổi thọ của chúng ta.

Viet’s Post (Theo Sciencealert)

Tags: , , , ,

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: